ارگونومي چيست ؟

واژه ارگونومي ( Ergonomics ) آميزه اي از دو واژه اي يوناني ارگو  Ergo ( به معناي کار ) و نوموس Nomos ( به معناي قانون ) است . هدف اصلي ارگونومي طراحي است طراحي بصورتي که کار با انسان حداکثر تطابق را داشته باشد و در صورت عدم امکان آن تطبيق انسان با کار .

نتايج بکارگيري اصول ارگونومي در محيط هاي کاري :

• پيشگيري از اختلالات اسکلتي - عضلاني در بين شاغلين ( مانند کمردرد ،‌سندرم تونل کارپال يا درد شديد در مج دست و ناحيه گردن ، درد ناحيه زانو يا آرنج و .... )

• کمک به پيشگيري از حوادث شغلي

• افزايش ميزان رضايت مندي کارکنان

• کمک به افزايش بهره وري در کار

• کمک به افزايش توليد

ارگونومي در کار با کامپيوتر :

توليد کنندگان تجهيزات و وسايل  کامپيوتر سعي مي کنند تا محصولات را مطابق با اصول ارگونومي طراحي ،‌توليد کنند . رعايت اصول ارگونومي سبب کاهش ضايعات چشم ، سردرد ، کمردرد و فشار در نواحي مچ دست ، شانه و گردن در اپراتورهاي کامپيوتر خواهد شد . از آنجايي که بيشتر کاربران  کامپيوتر در محيط هاي سربسته و فضاهاي کوچک کار مي کنند . حداقل شرايط محيط کاري مناسب براي کاربران آنرا بصورت زير مي توان نام برد :

1. وجود سيستم تهويه مطبوع

2. نور کافي و مناسب

3. استفاده از ميز خصوصي که داراي عرض و ارتفاع استاندارد باشد .

4. استفاده از صندلي ارگونوميک با قابليت تنظيم ارتفاع

5. استفاده از زير پايي براي قرارگيري مناسب و راحت پاها

6. استفاده از copy holder براي خم نکردن بيش از حد کمر و گردن

با رعايت نکات فوق ، باز هم امکان بروز بيماريهاي خاص براي اپراتور وجود دارد از جمله کم تحرکي هنگام کار با کامپيوتر ، چشم دوختن طولاني مدت به صفحه مانيتور و انجام حرکات يکنواخت و تکراري مچ دست که ممکن است سبب بروز انواع عوارض شود .

براي پيشگيري از اين عوارض رعايت نکات ساده و مهم زير هنگام کار با کامپيوتر توصيه مي شود :

1.  به تناوب از پشت ميز کامپيوتر برخاسته و با نرمشهاي خيلي ساده ، گردن ، بازو ، مچ دست و پاها را حرکت دهيد .

2. صفحه مانيتور ( صفحه نمايش ) را طوري تنظيم کنيد تا ستون فقرات شما به صورت مستقيم قرار گرفته و چشمان شما با قسمت بالايي صفحه نمايش در يک خط مستقيم قرار گيرند . اين وضعيت براي چشمان شما راحتي بيشتري به همراه خواهد داشت .

3. فاصله صفحه مانيتور تا چشمان شما بايد بين ۵۰ تا ۶۰ سانتي متر باشد .

4. هر ۳۰ دقيقه به اشيائي که در فاصله حداقل ۶ متري قرار دارند چند دقيقه چشم بدوزيد .

5. ارتفاع ميز کامپيوتر بايد بين ۶۶ تا ۷۱ سانتي متر باشد .

6. ترجيحاً از يک زيرپايي استفاده نماييد و پاها را روي آن قرار دهيد . اين وسيله به راحت بودن وضعيت پاهاي شما کمک مي کند .

7. ميز کار را طوري قرار دهيد که روشنايي لامپ هاي سقف در طرفين قرار گيرد و از قرار دادن ميز در محلي که نور لامپ مستقيماً در برابر شما باشد خودداري شود . در استفاده از روشنايي طبيعي نيز نبايد صفحه مانيتور در برابر پنجره قرار گيرد .

8. سطح صفحه کليد تقريباً هم ارتفاع با دسته صندلي و آرنج باشد و مچ ها به طور عادي روي صفحه کليد ها قرار گيرد به طوري که هنگام کار ساعدها تقريباً موازي با افق قرار گرفته و زاويه بين مچ دست و  ساعد ۵ تا ۱۰   درجه باشد . موقعيت موس از نظر ارتفاع و فاصله همانند صفحه کليد است .

9. روشنايي محل کار بايد مخلوطي از نور سفيد و زرد بوده ( ترجيحاً از لامپ مهتابي استفاه شود ) و شدت آن در حدود ۳۰۰ لوکس باشد .

10. براي اتاق کار ، دماي ۱۹-۲۳ درجه سانتي گردا و رطوبت حدود ۵۰ درصد مناسب است .

11. بهتر است با بازکردن درب و پنجره ها و يا تعبيه دستگاه تهويه هواي اتاق به طور مرتب تعويض شود .

ويژگيهاي صندلي ارگونوميک :

1. ارتفاع صندلي بايد قابل تنظيم باشد ، ارتفاع صندلي ۴۱ تا ۵۲ سانتي متر توصيه مي شود .

2. سطح نشيمنگاه صندلي بايد داراي طول و عرض ۴۰ تا ۴۸ سانتي متر باشد ، براي افراد چاق صندلي هاي پهن تر توصيه مي شود .

3. ضخامت تشک در حدود ۴ تا ۵ سانتي متر باشد و رويه آن از جنسي باشد که اصطلاحاً بتواند تنفس کند و لبه جلو صندلي گرد و لبه بيروني آن نرم باشد .

4. پشتي صندلي با تشک آن زاويه بين ۱۹۵ تا ۱۱۰ درجه داشته باشد .

5. عرض پشتي صندلي بايد حداقل ۳۲ تا ۳۶ سامتي متر باشد . ارتفاع پشتي صندلي نيز بين ۵۰ تا ۸۲ سانتي متر توصيه مي شود . صندلي بايد در قسمت قرار گرفتن گودي کمر ( ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ سانتي متر ز پايين ) داراي يک قوس محدب و در قسمت پشت داراي يک قوس مقعر باشد .

6. صندلي هاي مورد استفاده در کار با رايانه بهتر است دسته دار بوده و دسته آن با ارتفاع ميز کار مطابقه داشته باشد . همچنين داراي ۵ چرح بوده و چرخان باشد . شيب کف صندلي ۵ تا ۱۵ درچه براي تمايل به جلو و ۵ درجه تمايل به عقب را امکان پذير سازد .

ارگونومي مانيتور